ATATÜRK ANITI

Prof. Dr. Mehmet Şadi Çalık

Heykeltraş

1966 yılında ODTÜ Atatürk Anıtı için bir yarışma düzenlendi. Yarışmada birinci sırayı Şadi Çalık'ın yapıtı aldı. Şadi Çalık 1917'de Kandi- ye'de doğdu.1923'de İzmir'e göç ettiler. 1939'da Güzel Sanatlar Akademisinde Belling'in öğrenci- si oldu. 1949'da Paris'e gidip ertesi yıl döndü. 1957'de minimumizm ile oluşan büyük ilgi uyandırdı. Güzel Sanatlar Akademisi 1959'da asistan, 1969'da doçent ve 1971'de profesör oldu. ODTÜ'de Atatürk Anıtı, ve U-3 Abstre heykel ve Galatasaray'daki 50 çelik borudan oluşan 50. yıl anıtı çok bilinen anıtlarıdır. Çalık birçok yerde Atatürk heykelleri, mimariye, dekoratif eleman olarak uyguladığı figürsüz yapıtlar, soyut heykeller yaptı 24 Aralık 1979'da İstanbul'da yaşama veda etti.


(Kaynak: Hüseyin Gezer “Cumhuriyet Dönemi Türk Heykeli” İş Bankası Yayınları (1983) Sayfa 199) 

Eski Rektörlerimizden Kemal Kurdaş'ın* anlatımıyla Atatürk anıtının hikayesi...

1966 yılında, üniversite kampusunun büyük bir kısmı ile inşalarının tamamlanıp, sitenin meydana çıkmasından sonra, kampusu çeşitli sanat eserleriyle süslemeye, olgunlaştırmaya karar verdik. Üzerinde durduğumuz ilk proje kampusa bir ATATÜRK anıtı yapmaktı. Anıt için bir sanat yarışması açtık. Yapılacak anıtta işlenmesini istediğimiz, beklediğimiz ana fikir, bugün Anadolu'da yaşayan halkın tarih öncesinden günümüze kadar süren binlerce yıllık dönemde, Anadolu'da yeşermiş uygarlıkların doğal mirasçısı olduğu; Atatürk devrimlerinin bu uygarlıkların çağdaş bir anlayışla yeni bir sentezini ve ileriye doğru bir atılımını temsil ettiği anlayışı idi.

Yarışmayı rahmetli Şadi Çalık'ın projesi kazandı, birinci oldu. İkinciliği genç bir mimarın projesi aldı. Yarışma şartnamesine göre üniversite sadece birinci gelecek projeyi yapmayı, uygulamaya koymayı taahhüt ediyordu. Fakat biz "Bilim Ağacı" adını verdiğimiz (ikinci gelen projeyi de o kadar çok beğendik ki; birinci ve ikinci gelen iki projeyi birlikte gerçekleştirmeye karar verdik.)

Şadi Bey'in projesi, ATATÜRK ANITI olarak, yeni Rektörlük binasının arkasında, Ale'ye bitişik düzlükte inşa edildi. Bilim Ağacı da, kampus girişinin sağındaki yassı tepenin doruğunda bir noktaya yerleştirildi. Bunlardan sonra da, Şadi Bey ve başka diğer sanatkârlara hazırlattığımız projelere göre anıtlar, heykeller inşa ederek kampusu sanat eserleriyle süslemeye devam ettik.

Atatürk Anıtı'nın inşa giderleri, üniversitede, öğrenciler, akademik ve idari personel arasında başlattığımız bir yardım kampanyasından toplanan paralarla karşılandı. Böylece ODTÜ topluluğu Atatürk'e olan ebedi şükran ve bağlılığını onun için dikilecek Anıtın giderlerine de şahsen katılarak göstermiş oldu.

Kampus için yapılan diğer sanat eserlerinin giderleri üniversite bütçesinden finanse edildi.

Bilim Ağacı Anıtı 25 yıla yaklaşık bir süre ilk konduğu yerde kaldı. Fakat sonra etrafındaki ormanın ağaçları büyüyüp anıt uzaktan görünemez hale gelince, Bilim Ağacı üniversite giriş kapısının hemen sağında bir yere taşındı.

Doğrusunu söyleyeyim oraya da pek yakıştı.


*Kemal Kurdaş – ODTÜ Yıllarım “Bir Hizmetin Hikayesi” – ODTÜ Geliştirme Vakfı Yayıncılık ve İletişim A.Ş. – Ankara, 1998 – Sayfa:139-140